مخصوص است بشروط و اعمال مخصوصه ، و بفتح حاء و كسر آن هر دو خوانده‌اند ؛ كما قال اللّه تعالى : وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا . و صورت حجّ ، قصد زيارت بيت اللّه و داخل شدن در حريم « كعبه » و طواف بيت و سعى از براى مرضات الهى است به اعمال و مناسك معيّنه كه در كتب فقهيّه مسطور است . و حقيقت حجّ ، قصد زيارت كردن حبيب اوّل ، و داخل شدن در حريم قلب كه بيت اللّه حقيقى است ، و طواف عرش الهى با ملائكه ، و همّت و سعى است بر ارتقاء بر اطوار قلبيّه تا و اصل گردد به نهايت مقامات انسانيّه و قاعد و متمكّن گردد در مقعد صدق و قرب حقّ جلّ و علا كه : فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ . و حقّ جلّ و علا مىفرمايد : وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ « 14 » ؛ و بيت در لغت بمعنى مأوى و منزل ، و مثابة بمعنى مرجع است ، و بحسب صورت منظور بيت اللّه الحرام و « خانهء كعبه » است و بحسب تأويل اشاره به بيت قلب انسان است ؛ زيرا كه قلب عارف كامل ، بيت اللّه معنوى است چنان‌كه « كعبه » بيت اللّه ظاهرى است ؛ چنان كه مأثور است كه وحى كرد حقّ تعالى بسوى حضرت داود عليه السّلام : قال يا داود فرّغ لى بيتا اسكن فيه ، فقال : و كيف يا ربّ ؟ قال : فرّغ لي قلبك ؛ فرمود : اى داود فارغ ساز [ از براى من بيتى را تا در آن ساكن شوم ] ، پس عرض كرد داود :

--> ( 14 ) - و به ياد آور زمانى را كه خانهء « كعبه » را مقام امن و مرجع دين خلق قرار داديم و گفتيم « مقام ابراهيم » را جايگاه پرستش خود قرار دهيد و از ابراهيم و اسماعيل پيمان گرفتيم كه خانهء ما را از نجاست و پليدى پاكيزه داريد براى آنكه اهل ايمان بطواف و اعتكاف حرم بيايند و در آنجا به نماز و طاعت حقّ پردازند : سورهء 2 آيهء 125